Ikëm pa pasaporta

Oh-oh…
era po fryn nga veriu…
dhe shtëpia s’ka zë.

Na thanë: “Nuk jeni këtu.”
Na thanë: “Nuk jeni ata.”
Kur paslufta s’u bë paqe,
një krim u bë ligj,
dhe emri ynë u bë gabim.

Në zyrë kërkonin një fjalë tjetër,
një gjuhë tjetër,
një “po” që s’ishte yni.
“Shkruaje kështu,” thoshin,
“se kështu hapet dera.”
Po dera s’hapej për jetë,
dera hapej për ikje.

Na e ndërruan emrin në letër,
si të ndërronin gjakun.
Na vunë “turq” mbi ballë,
që të dukeshim të huaj në vendin tonë.
Dhe fjala “shqiptar” u la në korridor,
si rrobë e hedhur… që s’ta japin më.

E tokën e lamë pas,
si bukë të paprerë në sofër.
E varrin e gjyshit e lamë pas,
si gur që s’e merr dot me vete.
Dhe nena…
nena mblodhi fëmijët me krahë,
si të mblidhte copat e zemrës.

Ikëm pa pasaporta,
pa ditur ku shkon treni, pa ditur ç’na pret.
Ikëm pa pasaporta,
na shpallën “turq”… po gjaku s’ndryshon.

Na mblodhën si në rresht pa fund,
e na shtynë në vagonë pa ajër.
Fëmija qante, plaku dridhej,
dhe dera u mbyll me hekur,
si të mbyllej vetë qielli.

Nëpër dritare të vogla shihnim tokën,
si të ishte hera e fundit.
Shtëpia mbeti pas,
pragu mbeti pa hap,
dhe drita në oborr u fik…
pa na pyetur.

Askush s’na tha “ku po shkoni”.
Askush s’na tha “pse po shkoni”.
Vetëm një fjalë e thatë: “larg.”
Dhe rruga u bë urdhër,
rruga u bë dënim,
rruga u bë varr… në lëvizje.

Ikëm pa pasaporta,
pa ditur ku shkon treni, pa ditur ç’na pret.
Ikëm pa pasaporta,
na shpallën “turq”… po gjaku s’ndryshon.

Disa ranë në rrugë…
si gjethe pa degë.
Disa s’i mbajtën dot mushkëritë,
disa s’i mbajtën dot sytë,
dhe emrat u lanë pas në stacione,
pa varr, pa gur, pa lutje.

E kur mbërritëm diku,
Izmir… Stamboll… a diku tjetër,
qyteti s’na njihte,
gjuha na u bë plagë në gojë,
por “shqip” e mbajtëm brenda,
si zjarr që s’e shuan as deti.

Mos më thuaj “u shpëtuat”,
se shpëtim pa shtëpi është plagë.
Mos më thuaj “ishte fat”,
se fati s’vjen me vagonë të mbyllur.

Ne s’lamë pas vetëm tokë—
lamë pas emra, këngë, varre.
Dhe çdo natë, kur bie qetësia,
na del përpara ajo pyetje
që s’ka përgjigje:
“Si bëhet njeriu i huaj,
në vendin e vet?”

Ikëm pa pasaporta,
pa ditur ku shkon treni, pa ditur ç’na pret.
Ikëm pa pasaporta,
na shpallën “turq”… po gjaku s’ndryshon.

Oh-oh…
ne ikëm…
po emri s’u largua.
Dhe kush e di sa rrugë bën një njeri,
kur e nxjerrin nga shtëpia
me një gënjeshtër në letër.
Ikëm pa pasaporta…
por s’ikuam nga vetja.